

D3988

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དཱ་ན་ཤྲཱི་ལ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་པ་དགེ་སློང་དཔལ་བརྩེགས་རཀྵི་ཏས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་བབ་པའོ།།[་@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཥཾ་། བོད་སྐད་དུ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་པའི་བཤད པ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཆེན་པོ་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་ལྷ་ཡུལ་ས་ལའང་མེད། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་རྣམ་ཐོས་བུ་ཡི་གནས་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་གནས་མཆོག་དག་ནའང་མེད་ལ་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ནའང་མེད། ། རི་དང་ནགས་སུ་བཅས་པའི་ས་སྟེང་རྒྱས་པ་ཀུན་ཏུ་བསྐོར་ཀྱང་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་ཅི་རིགས་པར་སོ་སོར་མ་ངེས་པའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ཏུ་འདོད་པ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པས་ཉིན་ཞག་བདུན་དུ་རྣམ་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་འབད་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འགྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐར་རྒྱལ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བརྗོད་པར་མངོན་ནོ།།དེ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ནང་ན་ཁྱད་དུ་འཕགས་པར་འདོད་པ་ལྷའི་ཡུལ་ན་ཚངས་པ་དང་། མཚེ་མ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དོ། །ས་དང་འབྲེལ་ པའི་ཕྱིར་ས་ལ་སྟེ།རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལྟ་སྟེ། དེ་བས་ན་གནས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བང་རིམ་བཞིའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་ན་ནི་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུའོ། །ཕྱོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ཐོས་སྲས་དང་། མིག་མི་བཟང་དང་། འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང་། ཡུལ་ འཁོར་སྲུང་གིའོ།།ཕྱོགས་མཚམས་ནི་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་བཞི་ནི་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དེ་དག་རྙེད་པའི་དགེ་བའི་འབྲས་བུས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ན། ཁྱད་པར་དུ་ལྷག་ པ་ལྟ་ག་ལ་ལགས།མ་ངེས་པའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་པོར་གྱུར་པ་དག་ནི་སྐྱེས་བུའི་མཆོག་ཏུ་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྐེམ་བྱེད་དང་དབང་ཕྱུག་དང་སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པས་ལུས་དང་སེམས་རབ་ཏུ་ཞི་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ ཉན་ཐོས་དང་འདྲ་བའང་མ་ཡིན་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས།སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དང་། ལོ་ཏོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་བརྒྱན་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་མ་རྒྱས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་གཙོ་བོར་བཀུར་བ་ནི་བྲམ་ཟེ་དང་། རྒྱལ་པོ་དག་སྟེ། དེ་དག་ ཀྱང་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ངན་པས་ཉན་ཐོས་དང་འདྲ་བའང་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་སྤྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་། ཚལ་གྱི་ནང་ན་གནས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྔགས་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པ་ དང་།རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱོབ་པར་མི་ནུས་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོར་འདོད་པ་སེར་སྐྱ་དང་འུག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་དང་ཐུགས་རྗེའི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ ཁྱོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་མཚུངས་མེད་པས།།ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོས་འཕགས། །ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་མ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་ ཆེན་པོ་ཁྱོད་འདྲའི་དགེ་སྦྱོང་ཆེན་པོ་གཞན་དག་ལྷ་ཡུལ་ས་ལའང་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་སོ་སོའི་བཤད་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདི་ནའང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལའོ།

印度堪布达那室利拉与大译师比丘华智戒护译校已定。


梵语：Eka-gāthā-bhāṣaṃ
藏语：一偈释
顶礼一切智者！
如您这般大丈夫中最胜者、大沙门，天界地上亦无有，
此世间中亦不存，多闻子处亦不在，
天宫殊胜处亦无，于诸方及诸方隅亦不存，
纵遍寻山林所覆大地上，何处能得见。
此偈颂是为了区别于那些认为自己是非确定处所特殊主人的最胜丈夫们，而说明世尊释迦牟尼在作为菩萨时，以七日七夜随念及精进，成就精进波罗蜜多自性。显然是以宣说世尊星王一切圆满功德来说明其不共圆满。
其中，确定处所特殊主人是指：在世间中认为殊胜的天界中的梵天、摩醯首罗天、兜率天、化乐天、他化自在天。由于与地相连故称'地上'，即帝释天所居须弥山顶。彼之一方，故说'殊胜处'。四层台阶北面是多闻子。'诸方'是指多闻子、持国天、增长天、广目天。'方隅'是指须弥山顶四角楼阁的执金刚主。他们都远离慈悲、断除和智慧，世尊以获得这些善果的方面完全不同，更何况超胜。
非确定处所特殊主人即被认为是最胜丈夫的，如此世间的湿婆天、大自在天、神我等。他们也具有烦恼和痛苦，身心并未寂静，连与声闻相比都不如，更何况与世尊相比。
众多凡夫、圆满庄稼、以不共功德庄严的佛与未成佛、尊为最胜丈夫的婆罗门与国王等，他们由于意乐和加行不善，连与声闻相比都不如。
那些普遍获得解脱的辟支佛、声闻、无遮大会、尸陀林、住于园林中的如来所赞大士所说、宣说、随说的神变不能救护一切众生的烦恼，以及被认为是大沙门的迦毗罗仙人和优波仙人等，他们也因远离智慧和大悲的殊胜而不能与世尊相比。正因如此，所说：'您的佛法无与伦比，以大殊胜而超胜。'
另一方面，以世尊功德的显示和解说，随应显示为一切众生的导师，即'如您这般大丈夫中最胜者、大沙门，其他天界地上亦无有'是显示。余者是这两者的各别解说，'此世间中亦不存'是指地上。

།རྣམ་ཐོས་བུ་ཡི་གནས་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ལྷ་ཡི་ཕོ་བྲང་གནས་མཆོག་དག་ ནའང་མེད།།ཅེས་པ་ནི་ལྷའི་ཡུལ་ནའོ། །ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ནའང་མེད་པ་ནི་སའི་སྟེང་ན་སྟེ། ཕྱོགས་ནི་གླིང་བཞི་པ་རྣམས་སོ། །ཕྱོགས་མཚམས་ནི་བར་གྱི་གླིང་བརྒྱད་དོ། །རི་དང་ནགས་སུ་བཅས་པའི་ས་སྟེང་རྒྱས་པར་ཀུན་ཏུ་བསྐོར་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རི་གཉའ་ཤིང་འཛིན་ནས་ བཟུང་སྟེ་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོའི་བར་ཐམས་ཅད་དོ།།བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཁམས་གསུམ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། ལྷ་ཡུལ་ས་ལའང་མེད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ས་གསུམ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་གྱིས་ནི་འདོད་པའི་ ་ཁམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།

在多闻天子的住处也不存在，在殊胜的天宫之处也不存在，这是指天界。
在诸方及诸方隅也不存在，是指地上，方位是指四大部洲，方隅是指八个中洲。
遍寻具有山林的地上广大处所，是指从持轭山直至大铁围山之间的一切处所。
总之，这个偈颂显示世尊超胜三界，'天界地上也无有'说明超胜三地，其他则显示超胜欲界。

D3989

།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་པའི་བཤད་པ། བསྟན་བཅོས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡུས་པ་ལས་བྱུང་བ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ་།། །།[་]@#། །འཕགས་པ་སྒོ་དྲུག་པའི་གཟུངས་ཀྱི་རྣམ་པར་ བཤད་པ།འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གཟུངས་འདི་ནི་དོན་དྲུག་ལས་བརྩམས་ནས་གསུངས་པར་མངོན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རང་གི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། གཞན་གྱི་སྒྲུབ་པའི་གེགས་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀུན་ཏུ་སྡུད་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའི་དུས་དང་། བདེ་བའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་འཛིན་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཚོགས་ཀྱི་བར་ཆད་ ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་།ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སོགས་པ་དང་། ཚོགས་བསགས་པ་ཡང་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ཡང་རྟོག་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལས་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ནི་དྲུག་སྟེ། སེམས་ཅན་ ལ་མ་ཕྱོགས་ཤིང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་མེད་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའི་སེམས་ཉིད་དང་། སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ཚོགས་མ་བསགས་པ་ཉིད་དང་། སྲིད་ པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གཞོལ་བའི་སེམས་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ།དེའི་གཉེན་པོར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྒོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་རིག་པར་བྱའོ། །དང་པོ་དང་གཉིས་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ་།།ལྔ་པས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པ་དང་བཞི་པས་ནི་གེགས་སེལ་བས་བདག་གི་དེ་གཉིས་ཀ་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲུག་པས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ཕུལ་དུ་བྱུང་དུ་མེད་ པའི་ཕྱིར་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་མཐའ་ཇི་སྲིད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་ལོག་པར་ཞུགས་ པ་དང་།འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་མི་གཡོས་པ་ཉིད་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ་གནས་གྱུར་པའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཇིག་རྟེན་པའམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་རུང་གང་ཅི་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་ན་བསམ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུར་གསུངས་ཏེ་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་འབྲས་བུར་རིགས་སོ།།དེ་གཉིས་ཀའི་འབྲས་བུ་ནི་གཉིས་ཀ་སྟེ། བསམ་པ་ དང་སྦྱོར་བ་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་པ་གཉིས་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོགས་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ཡོངས་སུ་བསྡོས་པའི་དབང་གིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་རྣམས་ཀྱང་འཐོབ་སྟེ། རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་ ཕྱིར་རོ།

一偈颂的解释。出自《论典偈颂略集》。由亲教师世亲尊者所造圆满。
